واجد على خان

105

علم الأبدان ( فارسى )

خارجى استعمال اغذيه يابسه است بكثرت و تعب مفرط و عرق بسيار آمدن و مكث در حمام و استعمال مدّرات اين همه از اسباب خارجى باعث خشكى برازاند و از اسباب داخلى يكى كثرت بول يا عرق بىاستعمال مدّرات بول و اشياى معرقه دوم قوت حرارت مزاج همه بدن يا گرده يا كبد چه هرگاه در تمام بدن حرارت باشد يا در گرده و جگر حرارت بود جذب رطوبت بيشتر مىشود از ماكول از بهر آنكه حرارت جاذبست سوم طول لبث ثفل در امعا چه درين حالت از حرارت اعضاى مجاوره رطوبت براز فانى مىگردد به علت طول لبث و اگر براز يابس مختلط با رقيق آيد دو وجه آنست يكى آنكه اول در امعا براز يابس بود پس براز ديگر بران آيد و قبل از آنكه اين هم به يبوست گرايد بسبب انصباب مرار لاذع بتعجيل هر دو براز مجتمعا بيرون آيند دوم آنكه در امعا تحست براز يابس بود پس براز رطب از معاء ما فوق آيد و ترطيب آن نموده منزبق ؟ ؟ ؟ سازد و بىانصباب مرار و براز رقيق كه آن را براز رطب نيز گويند آن بر دو نوع‌ست يكى آنكه بىلزوجت بود دوم آنكه با لزوجت باشد امّا براز رطب بىلزج بر دو گونه است يكى آنكه از خارج باشد اعنى بتناول اطعمه ملئينه يا بشرب آب گرم لينت در براز پديد آيد دوم آنكه از داخل باشد و آن حقيقيست و عارضى حقيقى آنست كه جسمى ذى رطوبت با براز مختلط شود و آن جسم مذكور يا رطوبات اولى خواهند بود با رطوبات ثانوى يا اعضاى ذوبانى و عارضى آنست كه جسمى از بدن با براز نياميزد بلكه بسببى اجزاى غذائيه كما ينبغى منجذب نشوند بسوى كبد پس بالضرور براز رطب كيلوسى آيد امّا براز رطب لزج ظاهرست كه بىماده لزج مستحصل نمىشود و عام‌ست كه ماده مذكور از خارج بدن باشد يا از داخل آن آنچه از خارجست استعمال اغذيه لزجه است و آنچه داخلىست بر سه گونه است يكى آنكه اعضاى اصليه بگدازند و قيد اعضاى اصليه از ان كرده شد كه از ذوبان اعضاى غير اصلى اعنى شحم و سمين و لحم لزوجت در براز پيدا نمىشود بهر آنكه اين اعضا ذى قوام نيستند تا لزوجت احداث تواند نمود بلكه از ذوبان